દિવાસા પર્વે ધરમપુરમાં જીવંત છે ‘નાળિયેર ટપ્પા’ની સદીઓ જૂની લોકપરંપરા

દિવાસા પર્વે ધરમપુરમાં જીવંત છે ‘નાળિયેર ટપ્પા’ની સદીઓ જૂની લોકપરંપરા

રોપણી પૂર્ણ થયા બાદ આનંદોત્સવ રૂપે આદિવાસી સમાજ દ્વારા રમાય છે પરંપરાગત ‘ટપ્પા યુદ્ધ’

ધરમપુર, વલસાડ | તા. 12 ઓગસ્ટ, 2026

દિવાસા પર્વ સાથે આદિવાસી સમાજની સમૃદ્ધ લોકસંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓ રંગબેરંગી સ્વરૂપે જોવા મળે છે. વલસાડ જિલ્લાના ધરમપુર તાલુકામાં આજે પણ એક એવી અનોખી લોકરમત જીવંત છે, જે પેઢી દર પેઢી લોકોની સાંસ્કૃતિક ઓળખ સાથે જોડાયેલી રહી છે. દિવાસાના પર્વે રમાતી **‘નાળિયેર ટપ્પા’**ની આ રમત સ્થાનિકોમાં ‘ટપ્પા યુદ્ધ’ તરીકે પણ ઓળખાય છે.

ખેતરોમાં રોપણીનું કામ પૂર્ણ થયા બાદ વરસાદી માહોલમાં આનંદ વ્યક્ત કરવા આદિવાસી સમાજના લોકો દિવાસાની ઉજવણી કરે છે. આ પ્રસંગે ધરમપુરના સમડી ચોક સહિતના વિવિધ વિસ્તારોમાં યુવાનો અને વડીલો મોટી સંખ્યામાં એકત્ર થઈ પરંપરાગત ટપ્પાની રમતનો આનંદ માણે છે.

બે નાળિયેર વચ્ચેની રસપ્રદ ટક્કર

નાળિયેર ટપ્પાની રમતમાં સામાન્ય રીતે બે વ્યક્તિ સામસામે રમે છે. એક ખેલાડી હાથમાં નાળિયેર પકડી રાખે છે અને બીજો પોતાના નાળિયેરથી તેના પર જોરદાર ટપ્પો મારે છે. ટક્કરમાં જે નાળિયેર તૂટી જાય તેનો ખેલાડી હારી જાય છે, જ્યારે અખંડ નાળિયેર ધરાવનાર ખેલાડી વિજેતા ગણાય છે.

રમત દરમિયાન આસપાસના લોકો પોતાના મનપસંદ ખેલાડીને પ્રોત્સાહન આપતા હોવાથી સમગ્ર સ્થળે ઉત્સાહ અને ઉમંગનું વાતાવરણ સર્જાય છે.

પરંપરા સાથે જોડાયેલી ધાર્મિક આસ્થા

આદિવાસી સમાજમાં નાળિયેરને પવિત્ર માનવામાં આવે છે. પરંપરા મુજબ રમત શરૂ કરતાં પહેલાં ધરતી માતા પ્રત્યે શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ તૂટેલા નાળિયેરને પ્રસાદરૂપે વહેંચવામાં આવે છે.

સ્થાનિક માન્યતા મુજબ ધરમપુર વિસ્તારમાં આ રમત રાજા-રજવાડાના સમયથી રમાતી આવી છે. સમય બદલાયો, જીવનશૈલીમાં પરિવર્તન આવ્યું, છતાં આ લોકરમત સાથે જોડાયેલી સામૂહિક ભાવના આજે પણ અકબંધ છે.

હજારો નાળિયેરનો વપરાશ

દિવાસાના દિવસે યોજાતા આ રમોત્સવનું એક વિશેષ પાસું નાળિયેરનો મોટાપાયે થતો ઉપયોગ છે. સ્થાનિક અંદાજ મુજબ આ રમત દરમિયાન આશરે 20 હજારથી 25 હજાર જેટલા નાળિયેરનો વપરાશ થતો હોવાનું જાણવા મળે છે.

ઢીંગલા-ઢીંગલીની પરંપરા પણ યથાવત્

દિવાસા પર્વની ઉજવણી માત્ર ટપ્પા રમત પૂરતી સીમિત નથી. ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ઢીંગલા-ઢીંગલીને શણગારવાની, પરંપરાગત વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સજાવવાની તથા આદિવાસી વાદ્યોના તાલે ગીતો ગાતાં ગામમાં ફેરવવાની લોકપરંપરા પણ જોવા મળે છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં તેમને નદીમાં તરતા મૂકવાની પરંપરા પણ જળવાઈ રહી છે.

આ તમામ પરંપરાઓ નવી પેઢીને પોતાની મૂળ સંસ્કૃતિ સાથે જોડવાનું કામ કરે છે. ખાસ કરીને યુવાનો દ્વારા નાળિયેર ટપ્પા રમતમાં ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લેવાથી ધરમપુરની આ લોકપરંપરાને નવી પેઢી સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

દિવાસા પર્વે યોજાતો નાળિયેર ટપ્પા રમોત્સવ માત્ર મનોરંજનની રમત નથી, પરંતુ આદિવાસી સમાજના ભાઈચારા, સામૂહિક એકતા, શ્રદ્ધા અને સાંસ્કૃતિક વારસાની જીવંત અભિવ્યક્તિ છે. આધુનિક સમયની વચ્ચે પણ આવી પરંપરાઓ જળવાઈ રહેવી એ દક્ષિણ ગુજરાતની લોકસંસ્કૃતિની સમૃદ્ધિનું પ્રતીક છે.

-૦૦૦-