ખેરગામના તોરણવેરામાં સો વર્ષ જૂની ‘રાત હવાન’ પરંપરા આજે પણ અકબંધ
ખેરગામના તોરણવેરામાં સો વર્ષ જૂની ‘રાત હવાન’ પરંપરા આજે પણ અકબંધ ખેરગામ, નવસારી: ખેરગામ તાલુકાના તોરણવેરા વિસ્તારમાં આદિવાસી લોકપરંપરા અને લોકઇતિહાસ સાથે જોડાયેલી સો વર્ષથી વધુ જૂની ‘રાત હવાન’ની પરંપરા આજે પણ જીવંત જોવા મળે છે. સ્થાનિક લોકવાયકાઓ અનુસાર, આશરે ઈ.સ. 1922ના સમયગાળામાં દક્ષિણ ગુજરાત અને પશ્ચિમ ભારતમાં ફેલાયેલા શીતળાના રોગચાળા દરમિયાન લોકોમાં સ્વચ્છતા અને રોગ સામે જાગૃતિ લાવવા માટે લોકચળવળ ઊભી થઈ હતી. તે સમયગાળામાં શીતળાના રોગને લોકો ‘દેવી આવી’ તરીકે ઓળખતા હતા. મહારાષ્ટ્રના પાલઘર વિસ્તારથી શરૂ થયેલી આ લોકચળવળ ધરમપુર, વાંસદા, સુરગાણા, નાશિક, કળવણ, ડાંગ, નવાપુર, સોનગઢ અને વ્યારા સહિતના વિસ્તારોમાં ફેલાઈ હતી. સમય જતાં આ ચળવળ આદિવાસીઓના શોષણ સામેના અવાજ સાથે પણ જોડાઈ હોવાનું ઇતિહાસમાં નોંધાય છે. રાત હવાન દરમિયાન ગ્રામજનો ગામદેવીના સ્થળે એકત્ર થાય છે. ચોખાના લોટમાંથી દેવી, રાનભૂત અને ઈયળ જેવા પ્રતિકો બનાવવામાં આવે છે અને તેના પર સિંદૂર લગાવવામાં આવે છે. માટીમાંથી બાવો બનાવી તેમાં મરચાં ખોસી તેને પ્રતિકાત્મક સ્વરૂપ આપવામાં આવે છે. દેવી માટે નાનકડો હિંચકો અને ઝોળી બના...