કારગિલના મોરચાથી યુવાનોના ઘડતર સુધી : કેપ્ટન શંકરભાઈ ગવળીની રાષ્ટ્રસેવાની અનોખી સફર

વલસાડ, તા. 14 ઓગસ્ટ, 2026:
દેશ 80મા સ્વાતંત્ર્ય પર્વની ઉજવણી માટે તૈયાર થઈ રહ્યો છે ત્યારે સ્વાતંત્ર્યના સાચા મૂલ્યને સમજવા માટે દેશની સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રસેવામાં જીવન સમર્પિત કરનારા વીર સૈનિકોની ગાથાને યાદ કરવી જરૂરી છે. વલસાડ જિલ્લાના ધરમપુર તાલુકાના બિલપુડી ગામના નિવૃત્ત કેપ્ટન શંકરભાઈ ચીમનભાઈ ગવળીની જીવનયાત્રા આવી જ એક પ્રેરણાદાયી ગાથા છે.

સામાન્ય ખેડૂત પરિવારમાં જન્મેલા શંકરભાઈના મનમાં બાળપણથી જ દેશસેવાની ભાવના હતી. દેશ માટે કંઈક કરવાની પ્રબળ ઈચ્છાએ તેમને ભારતીય સેનામાં જોડાવા પ્રેર્યા. તેમના ગામના નિવૃત્ત એરફોર્સ અધિકારી સ્વ. દિનકરભાઈ પટેલના માર્ગદર્શન અને પ્રોત્સાહનથી તેમણે વર્ષ 1980માં ગોધરા ખાતે આર્મીની ભરતીમાં ભાગ લીધો. શારીરિક કસોટી, લેખિત પરીક્ષા અને તબીબી પરીક્ષા પૂર્ણ કર્યા બાદ તેઓ સૈનિક તરીકે પસંદ થયા.

33.5 વર્ષની અવિરત સૈન્યસેવા

સૈનિક તરીકે પસંદગી બાદ શરૂ થયેલી શંકરભાઈની રાષ્ટ્રસેવાની સફર સાડા ત્રણ દાયકાથી વધુ સમય સુધી ચાલી. સૈન્યમાં તેમણે મેડિકલ વિભાગમાં વહીવટી જવાબદારીઓ પણ સંભાળી હતી. સિક્કિમના બરફાચ્છાદિત વિસ્તારોમાં માઈનસ ડિગ્રી તાપમાન વચ્ચે ફરજ બજાવવાથી લઈને દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં જવાબદારી નિભાવતા તેમણે સૈનિક જીવનના અનેક પડકારોનો સામનો કર્યો.

સિક્કિમ ઉપરાંત મધ્યપ્રદેશ, પંજાબ, પશ્ચિમ બંગાળ, હિમાચલ પ્રદેશ, તમિલનાડુ, ઉત્તર પ્રદેશ અને હરિયાણા સહિતના વિવિધ સ્થળોએ તેમણે ફરજ બજાવી.

શ્રીલંકામાં જોખમી ફરજ

શંકરભાઈની સૈન્ય કારકિર્દીમાં શ્રીલંકા મિશનનો સમયગાળો પણ અત્યંત મહત્વનો રહ્યો. વર્ષ 1987માં શ્રીલંકાની સંવેદનશીલ પરિસ્થિતિ દરમિયાન ભારતીય શાંતિ સેનાના ભાગરૂપે તેઓ ત્યાં પહોંચ્યા હતા.

અજાણ્યા પ્રદેશમાં પડકારજનક પરિસ્થિતિ વચ્ચે ફરજ બજાવતી વખતે તેમની કંપની પર હુમલો થયો હતો. આ ઘટનામાં અનેક ભારતીય જવાનો ઘાયલ થયા હતા. સૈનિક તરીકે જોખમ વચ્ચે પણ ફરજ બજાવવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતા આ સમયગાળામાં વધુ મજબૂત બની.

કારગિલ યુદ્ધ : જીવનનો સૌથી યાદગાર અધ્યાય

ભારતીય સેનાના ઇતિહાસમાં 1999નું કારગિલ યુદ્ધ એક ગૌરવપૂર્ણ અધ્યાય છે. આ ઐતિહાસિક યુદ્ધના સાક્ષી રહેલા શંકરભાઈ આજે પણ કારગિલની યાદો તાજી હોવાની વાત કરે છે.

કારગિલ યુદ્ધ પહેલાં તેઓ નૌશેરા સેક્ટરમાં ફરજ બજાવતા હતા. યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ તેમને ઓપરેશનલ વિસ્તારમાં જવાબદારી સોંપવામાં આવી. યુદ્ધમોરચાથી આશરે 20 કિલોમીટર દૂર એડવાન્સ ડ્રેસિંગ સ્ટેશન ખાતે ફરજ દરમિયાન સતત ગોળીબાર અને હુમલાના જોખમ વચ્ચે તેમણે પોતાની જવાબદારી નિભાવી.

દરેક ક્ષણે જોખમ હોવા છતાં ફરજમાંથી પીછેહઠ કરવાનો પ્રશ્ન નહોતો. જરૂર પડે ત્યારે બંકરમાં આશરો લેવાતો, પરંતુ દેશ અને ફરજ પ્રત્યેની નિષ્ઠા અડીખમ રહી.

કારગિલ દરમિયાનની સેવા બદલ શંકરભાઈને મેડલથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમની સૈન્ય કારકિર્દી દરમિયાન દેશના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી અને ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ દ્વારા મળેલું સન્માન પણ તેમના માટે ગૌરવની બાબત રહ્યું છે.

નિવૃત્તિ પછી શરૂ થયો રાષ્ટ્રસેવાનો નવો અધ્યાય

વર્ષ 2013માં કેપ્ટન પદેથી નિવૃત્ત થયા બાદ શંકરભાઈ માટે સૈનિક જીવનનો અંત આવ્યો, પરંતુ દેશસેવાની ભાવના યથાવત રહી.

સ્વ. દિનકરભાઈ પટેલ દ્વારા દશેરાપાટી ખાતે શરૂ કરાયેલી મિલિટરી ટ્રેનિંગ એકેડેમી સાથે જોડાઈ તેમણે નિવૃત્ત આર્મી જવાનો દીપક પટેલ, ગોવિંદ પટેલ અને સુરેશ પટેલ સાથે મળીને આદિવાસી વિસ્તારના યુવાનો માટે તાલીમ કાર્ય શરૂ કર્યું.

આ એકેડેમીનો મુખ્ય હેતુ આર્થિક રીતે સામાન્ય પરિવારોમાંથી આવતા પ્રતિભાશાળી અને મહેનતુ યુવાનોને સરકારી તથા સુરક્ષા ક્ષેત્રની નોકરીઓ માટે યોગ્ય માર્ગદર્શન અને તાલીમ આપવાનો છે.

નિઃશુલ્ક તાલીમથી યુવાનોને નવી દિશા

એકેડેમીમાં યુવાનોને નિયમિત ફિઝિકલ ટ્રેનિંગ ઉપરાંત લેખિત પરીક્ષા, થિયરી, ટેસ્ટ અને ભરતી પ્રક્રિયા અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવે છે. તાલીમનો વિશેષ પાસો એ છે કે યુવાનો પાસેથી તેના બદલામાં કોઈ ફી લેવામાં આવતી નથી.

આ પ્રયાસથી અત્યાર સુધીમાં 113 યુવાનો સરકારી સેવામાં જોડાઈ ચૂક્યા છે.

આ સિદ્ધિ માત્ર એક વ્યક્તિની સફળતા નથી. તે 113 યુવાનો, તેમના પરિવારો અને સમગ્ર આદિવાસી વિસ્તાર માટે આશા અને પ્રેરણાનું પ્રતીક છે.

શંકરભાઈના મતે, કોઈ યુવાનને સરકારી સેવામાં જોડાઈને દેશની સેવા કરવાની તક મળે ત્યારે તેમની વર્ષોની મહેનતનું સાચું ફળ મળે છે.

શિસ્ત અને દેશપ્રેમને જીવનમંત્ર બનાવવાનો સંદેશ

શંકરભાઈ યુવાનોને માત્ર ભરતીની તૈયારી કરાવતા નથી, પરંતુ જીવનમાં શિસ્ત, સમયપાલન, મહેનત, સાહસ અને રાષ્ટ્રપ્રત્યેની જવાબદારીનું મહત્વ પણ સમજાવે છે.

તેમના મતે યુવાનોમાં શારીરિક તંદુરસ્તી જેટલી જ જરૂરી માનસિક મજબૂતી અને દેશ પ્રત્યેની જવાબદારીની ભાવના છે.

આજની નવી પેઢીએ સ્વાતંત્ર્યનું મૂલ્ય સમજવું જોઈએ અને દેશે આપણને આપેલા અધિકારો સાથે પોતાની ફરજો પણ યાદ રાખવી જોઈએ, એવો તેમનો સંદેશ છે.

“વધુ યુવાનો દેશસેવા માટે આગળ આવે એ મારી સૌથી મોટી ખુશી”

સ્વાતંત્ર્ય પર્વના અવસરે શંકરભાઈ કહે છે કે દેશની આઝાદી અનેક વીર સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓના બલિદાનનું પરિણામ છે. તેથી આઝાદીની કિંમત સમજવી અને રાષ્ટ્રના વિકાસમાં પોતાનું યોગદાન આપવું દરેક નાગરિકની જવાબદારી છે.

તેમની ઈચ્છા છે કે નવી પેઢીમાં દેશપ્રેમની ભાવના વધુ મજબૂત બને અને વધુને વધુ યુવાનો ભારતીય સેનાની સાથે પોલીસ, અર્ધલશ્કરી દળો તથા અન્ય સરકારી સેવાઓમાં જોડાઈને દેશસેવા કરે.

સાચા સૈનિક માટે નિવૃત્તિ માત્ર પદની હોય છે

કેપ્ટન શંકરભાઈ ગવળીની સફરનો સૌથી મોટો સંદેશ એ છે કે યુનિફોર્મ ઉતારી શકાય, પરંતુ રાષ્ટ્રપ્રેમ ઉતારી શકાતો નથી.

સરહદ પર દેશની રક્ષા કરનાર સૈનિકે આજે પોતાના અનુભવનો ઉપયોગ યુવાનોનું ભવિષ્ય ઘડવામાં કરી રહ્યો છે. એક તરફ તેમની પાસે કારગિલ અને શ્રીલંકા જેવા સૈન્ય અનુભવોની અમૂલ્ય યાદો છે, તો બીજી તરફ 113 યુવાનોને સરકારી સેવામાં પહોંચાડવાની સંતોષભરી સિદ્ધિ છે.

સ્વાતંત્ર્ય પર્વે કેપ્ટન શંકરભાઈ ગવળીની આ યાત્રા દરેક યુવાનને એક જ સંદેશ આપે છે—

“દેશસેવા માટે યુનિફોર્મ જરૂરી નથી; દેશ માટે કંઈક કરવાની સાચી ભાવના જરૂરી છે.”

Post Courtesy: Jignesh Solanki, Info Valsad gog